Seyda, ilmiyle amil, hakkı müdafaa konusunda tavrını açıkça ortaya koyan, yanlışlığı kim yaparsa yapsın onu düzeltmede zerrece taviz vermeyen, hak bildiği değerler konusunda kimseden çekinmeyen bir halk rehberiydi

MAM-I-RABBN-AHMED-FARUK-KBidatlara karşı mücadele ederek tevhid inancını yaymaya çalıştı. İslam davası uğruna üç yıl hapse mahkûm edildi.

Molla Cami; İlim, irfan, şiir, tasavvuf ve Resulullah(sav)`a olan muhabbetiyle temeyyüz etmiş İslam âlimlerinden biridir. Birçok eseri asırlarca İslami eğitim kurumlarında, medreselerde ders kitabı olarak okutulmuştur. Peygamberimize yazdığı şiirler, asırlardır Peygamber Sevdalılarının dillerinde dolaşmaktadır.

Kürt medreseleri denince akla ilk gelen isimlerden biri olan Molla Hüseyin Kiçik, bütün ömrünü medreselerde ilim öğrenmek ve öğretmekle geçirdi. Yüzlerce talebe yetiştirdi. Talebeleri bölgede en çok tanınan ve ilim ve irfan hizmetlerinin günümüze kadar taşınmasını sağlayan âlim ve şeyhlerdi.

Yakın tarihimizde yaşamış büyük İslami şahsiyetlerin hayatlarına baktığımızda; Batı kültürünü, İslam`ın insanlara sunmuş olduğu hayat tarzıyla mukayese edip, fikir üreten âlimlerimiz Müslüman halklar üzerinde daha etkin olmuşlardır. Seyyid Kutub, Üstad Bediüzzaman, Muhammed İkbal gibi şahsiyetler bunun en belirgin örneğidir

İlmiyle amel eden, gittiği her yerde medreseler açan, birçok âlim yetiştiren, manevi ve ahlaki konuları barındıran şiirleri halkın istifadesine sunan, Botan bölgesinde manevi alanda büyük bir çığır açan değerli âlim.

Batman`da şehadet şerbeti içen şehid Fahreddin, çocukluğundan beri İslami mücadelede yerini aldı. Daha ortaokul öğrencisi iken yaptığı çalışmalardan dolayı kendisine &`;Molla” denildi. Öğrenci arkadaşları yanısıra öğretmenlerine de tebliğ etti. Okulunda mescit açtırdı, ders halkaları oluşturdu. Camilerde Kur`an-ı Kerim dersleri verdi. Tehditlere boyun eğmedi. Şehadetine kadar İslam`a faydalı olma gayreti ve endişesi içinde oldu.

Kürd coğrafyasının büyük müderrisi

Meşhur hadis âlimlerindendir. Bu uğurda nice seyahatler yaptı. Zamanın büyük âlimlerinden ders aldığı gibi kendi zamanının da en büyük âlimlerinden biri oldu. Yazdığı eserleriyle yolumuzu aydınlattı. Fethu`l-Bârî adlı eseriyle bir hadis otoritesi olduğunu ispatladı. Ömrünü dine hizmetle, ders alıp vermekle geçirdi

Üstad Bediüzzaman`ın da yanında yetiştiği Şeyh Abdurrahman-i Taği ile başlayan bu hizmetler, Şeyh Diyauddin vasıtasıyla Şeyh M. Ma`sum ve Şeyh M. Ma`şuk tarafından günümüze kadar ulaşmış, Cumhuriyet dönemi, Şeyh Said kıyamı dahil ciddi bir kesintiye uğramadan devam etmiştir

seyhmasumBaskıcı rejimin tüm dayatmalarına rağmen medrese ve divan hizmetlerini ısrarla devam ettiren, güzel ahlakı ve yaptığı ıslah çalışmalarıyla Müslüman Kürt halkının İslami hassasiyetinin ilerlemesine katkı sunan değerli alim Şeyh Muhammed Masum Norşinî.

1906 (Hicri 1325) yılında seyhmuhammedmasukBitlis-Norşin`de dünyaya gelen Şeyh Muhammed Maşuk`un babası Şeyh Muhammed Masum`dur

Ahmed bin Hanbel`in oğlu Abdullah, babasının İmam-ı Şafiî`ye çokça dua ettiğini görmüş, sebebini sorunca; "Oğlum, İmam-ı Şafii`nin insanlar arasındaki yeri, gökteki güneş gibidir. O, ruhların şifasıdır. Şafiî, Allah`ın kitabı ve Rasûlünün sünneti konusunda insanların en fakihi idi" demiştir.

İslam`ın ilk sistematik ilim kurumu Nizamiye Medresesinde binlerce ilim talebesi yetiştiren, İslam topraklarının siyasi ve itikadi açıdan en çalkantılı dönemlerinde yaşayıp Yunan felsefesi ve gayri İslami düşünce akımlarının İslam`a nüfuz etmesini engelleyen, İhya-u Ulumiddin isimli eseriyle asırlardır kalpleri ve ruhları ihya eden, İslam mektebinin aziz üstadlarından İmam-ı Ğazalî…

Bölge halkı tarafından güzel ahlakı, cömertliği, verdiği güzel vaaz ve nasihatler, ilmi birikimi, yetiştirdiği talebeler, köy ve aşiretler arası yapmış olduğu sulhlar, insanların hayatlarında bıraktığı manevi izler ile tanınan Kürdistan coğrafyasındaki halk önderlerinden Şeyh Halilê Serdêfî…

Osmanlı devletinin kurulmasında ve yükselmesinde büyük rolü oldu. Osman Gazi`ye söylediği nasihatler tarihe geçti. Fikirleriyle, düşünceleriyle, dualarıyla, görüş ve önerileriyle Osman Gazi`ye yön verdi. İleri görüşlülüğü, mücadele ruhu ve ilmi derinliğiyle Anadolu`da İslam`ın yayılması ve Müslümanların birliğinin sağlanmasında büyük katkısı oldu

Bütün hayatını ilim, ibadet, tebliğ ve mücadele ile geçiren, her fırsatta, her ortamda hak olanı söylemekten çekinmeyip, söylem ve davranışlarıyla İslam için mücadele edenlere destek veren, 1970`li yıllardan bugüne Diyarbakır Batman ve civarında toplumsal bazda yapılan İslami faaliyetlerde büyük emeği olan İslam âlimi &`;Molla Aliyê Zîla”

abdulkadirudehMısır`da hâkimlik ve savcılık yaptı, önüne gelen İhvan-ı Müsliminin davalarını beraatla sonuçlandırdı. İhvan`ın isteği üzerine resmi görevlerini bıraktı ve Hasan el-Benna`dan sonra cemaatin ikinci lideri oldu. İslam Hukuku hakkında çeşitli kitaplar kaleme aldı. Zamanın Firavunu Cemal Abdunnasır`a suikast girişimiyle suçlandı ve idama mahkûm olup şahadet şerbetini içti.

Anadolu`nun İslam`la müşerref olması için hem manevi yönden hem de kılıcıyla mücadele etti. Bu uğurda şehadet şerbeti içti. Silsile-i Aliye`den altıncısı oldu. Gazneli Mahmut`u irşad etti. Mevlana`ya ilham oldu. Kendisinden yıllar sonra da bahsedilip hürmet gösterildi

Osmanlı döneminde ilmi, akademik çalışmalarla meşgul olmuş, uzun yıllar bölgede müftülük yapmış, Cumhuriyet kurulduktan sonra müftülük vazifesinden istifa edip, &`;Bu yönetime müftülük yapamam, yaptığım takdirde günahkâr olurum.” demiş, Şeyh Said`in kıyam davetine &`;Hükümetin ileride yapacağı gayri meşru faaliyetlere mani olmazsak ne hal üzerine öleceğimiz belli olmaz, şer`an mesul oluruz.” diyerek icabet etmiş büyük âlim ve mücahid Şehid Salih Begê Hênî

Botan nehri çevresindeki bereketli topraklarda yetişmiş. Allah aşığı, ibadet ehli, yaşadığı 104 yıl boyunca, hayatının her safhasında Allah rızasını gözeterek yaşamış, insanlara Allah`ı anlatmış, İslam dini için elinden gelen her türlü gayreti göstermiş bir âlim Molla Ramazan El-Botî

Çok cesurdu, korkusu yoktu. İnsanlara karşı güler yüzlüydü, insanlar onu çok severdi, dostu çoktu. Cömert bir insandı, misafiri geldiğinde bütün servetini önlerine dökmek isterdi. Binbir çeşit iftiraya maruz kaldı. Kendisine yapılanları sinesine çekerdi. İşlerini güzellikle halletmeye çalışırdı. Kendisinin aleyhinde olan bazı hocalar, daha sonraki yıllarda hocanın yanına gelerek; bana dua edin vallahi ancak sahabe devrinde sizin gibi insan var, diyerek pişmanlıklarını dile getirdiler.

Molla Ramazan El-Boti`nin hayatı, ilim ve davet ile iştigal edenler için numune bir hayattır. O Rabbine yaşamı içerisinde ciddi bir yer ayıran, dürüst kişiliğiyle ticaretle iştigal eden, talep edenlere İslami ilimleri tedris ettiren, halk içerisinde yaşantısı ve söylemleriyle davet vazifesini yerine getiren bir şahsiyettir.

Allah-u Teala, son asırda İslam ümmetine çeşitli alanlarda bir kısım müceddidler lütfetmiştir. Üstad Bediüzzaman nasıl iman ve ahlaki konularda Müslümanların fikir ve ruhlarına hitap etmiş, müceddid olarak kabul görmüşse, İmam Hasan El-Benna da İslam`ı, toplumların hayatının bütün alanına sirayet ettirmiş; sosyal ıslah çalışmaları alanında tüm Müslümanları etkilemiş, İslam âleminde müceddid olarak kabul edilmiştir. Şahadetinin 62. yılında İmam Hasan El-Benna`yı rahmet ve minnetle yâd ediyoruz.

Burası halkların, kültürlerin, yüzyıllardır harmanlandığı, geliştiği, savaştığı topraklar. Bosna Hersek 1992–1995 arasında Avrupa`da, yakın geçmişin en kanlı savaşına ve de tek taraflı bir soykırıma sahne oldu.

Mardin, Şırnak ve Batman üçgeninde yetiştirmiş olduğu talebeler, yapmış olduğu sulhlar, köylerdeki irşad çalışmaları ve çeşitli hayır faaliyetleri ile tanınan Şeyh Halil`in hayatını bölgenin tanınmış âlimlerinden oğlu Şeyh M. Beşir Aksoy ile konuştuk. İşte oğlunun anlatımıyla Seydayê Şeyh Halil:

Bölge halkı tarafından güzel ahlakı, cömertliği, verdiği güzel vaaz ve nasihatler, ilmi birikimi, yetiştirdiği talebeler, köy ve aşiretler arası yapmış olduğu sulhlar, insanların hayatlarında bıraktığı manevi izler ile tanınan Kürdistan coğrafyasındaki halk önderlerinden Şeyh Halilê Serdêfî…

Enfal operasyonu bir sel gibi önüne ne geldiyse alıp götürüyordu.

Şehid Hasan, Antalya`da İslami davanın temelini atan, gece gündüz demeden mücadele eden, tehditler aldığı halde dava hizmetinden bir an dahi geri durmayan, akrabalarının hidayeti için çok çalışıp çabalayan, numune yaşantısıyla, insanlara güzel bir örnek olan ve hep şehadeti arzulayan ve nihayet arzusuna kavuşan bir dava adamıdır